Artificiële intelligentie is vandaag niet meer weg te denken uit het dagelijkse ondernemen. Van ChatGPT en Copilot tot AI in boekhoudsoftware, marketing, HR en klantenservice: steeds meer bedrijven maken er gebruik van.

Met de Europese AI Act krijgt het gebruik van AI nu ook een wettelijk kader. De bedoeling is niet om innovatie af te remmen, maar om ervoor te zorgen dat AI veilig, transparant en verantwoord wordt ingezet. Voor veel kmo’s rijst dan ook de vraag: moeten wij hier vandaag al iets mee doen?

Ja. Niet elke onderneming krijgt dezelfde verplichtingen, maar vrijwel elke onderneming die AI gebruikt, doet er goed aan om nu al stil te staan bij haar gebruik van AI. De AI Act wordt namelijk stapsgewijs ingevoerd en een groot deel van de regels is vanaf 2 augustus 2026 van toepassing. 

Wat is de AI Act?

De AI Act is de eerste uitgebreide Europese wetgeving die regels oplegt voor het ontwikkelen én gebruiken van artificiële intelligentie. De wet werkt volgens een risicobenadering. Hoe groter de impact van een AI-toepassing op mensen, hoe strenger de verplichtingen.

De Europese Commissie onderscheidt daarbij vier categorieën: 

• verboden AI-toepassingen;
• hoogrisico-AI;
• AI met beperkte risico’s;
• AI met minimaal risico. 

De meeste toepassingen die kmo’s vandaag gebruiken, zoals AI voor tekstverwerking, samenvattingen of brainstorms, vallen doorgaans in de laagste risicocategorie. Dat betekent echter niet dat er helemaal geen regels gelden.

Waarom is de AI Act ook belangrijk voor kmo’s?

Veel ondernemers denken dat deze wet enkel bedoeld is voor grote technologiebedrijven. Dat klopt niet.

Ook een kmo die AI gebruikt binnen HR, klantenservice, marketing, administratie of interne processen kan met de AI Act in aanraking komen. Niet omdat je zelf AI ontwikkelt, maar omdat je AI inzet binnen je onderneming.

Gebruik je bijvoorbeeld AI om sollicitaties te screenen, kredietbeslissingen voor klanten te ondersteunen of prestaties van medewerkers te evalueren? Dan kunnen bijkomende verplichtingen gelden, omdat dergelijke toepassingen onder de categorie van hoogrisico-AI kunnen vallen. 

Transparantie wordt steeds belangrijker

Eén van de belangrijkste principes van de AI Act is transparantie. Wanneer AI een rol speelt in communicatie of besluitvorming, moet duidelijk zijn dat AI wordt gebruikt.

Voor generatieve AI betekent dit bijvoorbeeld dat bepaalde inhoud als AI-gegenereerd herkenbaar moet zijn. Daarnaast moeten organisaties aandacht besteden aan auteursrechten en verantwoord gebruik van de gebruikte modellen. 

Voor veel kmo’s betekent dit vooral dat ze bewuster moeten omgaan met de manier waarop AI in hun onderneming wordt ingezet.

AI-geletterdheid wordt een nieuwe verantwoordelijkheid

Een opvallend onderdeel van de AI Act is de aandacht voor AI-geletterdheid.

Organisaties die AI gebruiken, moeten ervoor zorgen dat medewerkers voldoende kennis hebben om AI op een verantwoorde manier te gebruiken. Dat betekent niet dat iedereen een AI-specialist moet worden, maar wel dat medewerkers begrijpen wat AI kan, waar de beperkingen liggen en welke risico’s eraan verbonden zijn. Deze verplichting geldt sinds februari 2025. 

Voor veel ondernemingen zal dit betekenen dat interne richtlijnen, opleidingen of duidelijke afspraken steeds belangrijker worden.

Welke stappen zet je vandaag al best?

Je hoeft niet te wachten tot alle regels volledig van toepassing zijn. Een goede voorbereiding begint met een eenvoudige inventarisatie.

Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen: 

• Welke AI-tools gebruiken we vandaag?
• Wie gebruikt deze toepassingen?
• Waarvoor worden ze ingezet?
• Worden er persoonsgegevens verwerkt?
• Heeft AI invloed op belangrijke beslissingen?
• Zijn er interne afspraken over het gebruik van AI?

 Vaak blijkt dat ondernemingen veel meer AI gebruiken dan ze zelf beseffen.

AI is geen IT-project meer

Waar AI enkele jaren geleden vooral een technologische innovatie was, is het vandaag ook een managementonderwerp.

Het raakt onder meer aan:

• HR;
• marketing;
• juridische risico’s;
• privacy;
• cybersecurity;
• interne procedures;
• governance.

Daarom wordt het belangrijk om AI niet alleen vanuit technologie te bekijken, maar ook vanuit beleid en organisatie.

Wat betekent dit voor jouw onderneming?

Voor de meeste Belgische kmo’s zal de AI Act geen revolutie veroorzaken. Wel vraagt de nieuwe wetgeving dat ondernemingen bewuster omgaan met AI.

Wie vandaag al duidelijke afspraken maakt, medewerkers informeert en weet welke AI-toepassingen worden gebruikt, zal veel beter voorbereid zijn op toekomstige verplichtingen.

Bovendien versterkt een verantwoord AI-beleid ook het vertrouwen van klanten, medewerkers en zakenpartners.

Finum Accountants helpt je vooruitdenken

Bij Finum Accountants volgen we niet alleen fiscale en boekhoudkundige ontwikkelingen op. Ook nieuwe regelgeving die impact heeft op ondernemers verdient onze aandacht. 

De AI Act is daar een mooi voorbeeld van. Niet omdat elke kmo morgen zware verplichtingen krijgt, maar omdat technologie steeds meer deel uitmaakt van gezond ondernemerschap.

Vragen? Neem gerust contact met ons op.